Szukaj haseł:

Małżeńska wspólność majątkowa a udziały nabyte przed zawarciem małżeństwa

Stosownie do art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (zwanej dalej „k.r.o.”), z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy małżeńska wspólność majątkowa (tzw. wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Natomiast przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Dlatego też udziały nabyte przez małżonka przed zawarciem małżeństwa nie wchodzą do majątku wspólnego.

Małżeńska wspólność majątkowa a skutki przynależności udziałów do majątku odrębnego

Podstawowym skutkiem przynależności udziałów do majątku odrębnego jest niestosowanie zasad obowiązujących przy zarządzie majątkiem wspólnym, takich jak poniższe:

  • każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka;
  • oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny;
  • małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez drugiego małżonka.

Ponadto, w przypadku udziałów należących do majątku odrębnego jednego z małżonków, wierzyciel drugiego z małżonków nie może zastosować wobec takich udziałów art. 787 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika. Klauzula taka może jednak zostać nadana wyłącznie z ograniczeniem odpowiedzialności małżonka do majątku objętego wspólnością majątkową i dlatego art. 787 k.p.c. nie znajdzie zastosowania do udziałów znajdujących się w majątku odrębnym.

Regulacje specjalne

Dochody z udziałów

W kontekście art. 31 § 1 k.r.o. należy jednak odróżnić samą własność udziałów od własności przychodów jakie udziały mogą przynosić (np. wypłata dywidendy). W tym zakresie zasadą jest, że do majątku wspólnego należą w także dochody z majątku osobistego każdego z małżonków (31 § 2 pkt 2 k.r.o.). W praktyce powyższe oznacza, że dochody generowane przez udziały w spółce będą należały do majątku wspólnego, nawet jeśli same udziały zaliczają się do majątku osobistego jednego z małżonków. (Zagadnienie to posiada pewne dalsze niuanse prawne, których nie rozważamy. W szczególności należy pamiętać, że do majątku osobistego każdego z małżonków należą wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę i wierzytelności z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków, natomiast pobrane wynagrodzenie za pracę i pobrane dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków wchodzą już do majątku wspólnego.)

Zbycie udziałów

Jeśli małżonek sprzeda udział to znajduje zastosowanie reguła, że przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego jednego z małżonków dalej należą do tego majątku osobistego.

Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich

Należy również pamiętać o odrębnych regulacjach dotyczących zobowiązań podatkowych, albowiem ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa wprowadza w tym zakresie pojęcie tzw. odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Wśród wielu możliwych wypadków tego rodzaju odpowiedzialności istnieje również zasada, że członek rodziny podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą za zaległości podatkowe wynikające z tej działalności i powstałe w okresie, w którym stale współdziałał z podatnikiem w jej wykonywaniu, osiągając korzyści z prowadzonej przez niego działalności. W wypadku, gdyby więc udziały należały do jednego z małżonków, ale małżonkowie stale współdziałali w działalności gospodarczego drugiego z małżonków, to pierwszy z małżonków może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe drugiego małżonka, pod warunkiem, że on również osiąga korzyści z działalności prowadzonej przez współmałżonka. Zasadę taką stosuje się również do małżonków, którzy zawarli umowę o ograniczeniu lub wyłączeniu wspólności majątkowej, których wspólność majątkowa została zniesiona przez sąd, oraz małżonków pozostających w separacji. Z drugiej jednak strony warto podkreślić, że odpowiedzialność taka ograniczona jest do wysokości uzyskanych korzyści.

Zmiana statusu prawnego udziałów

W przypadku jeśli małżonkowie nie są usatysfakcjonowani statusem udziałów, który został opisany powyżej (np. jeśli chcą spowodować, aby również dochody z udziałów należały do majątku odrębnego małżonka, który jest właścicielem udziałów), to odpowiednim narzędziem do takich działań jest zawarta w formie aktu notarialnego umowa majątkowa. Przez taką umowę małżonkowie mogą wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa. Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Potrzebujesz porady prawnej?
Kancelaria Prawna Skarbiec oferuje swoje usługi w zakresie porad prawnych dla przedsiębiorców.
Doradztwo strategiczne, zarządzanie kryzysowe, ochrona majątku, kontrole podatkowe i celno-skarbowe, zwrot VAT.
Kontakt: sekretariat@kancelaria-skarbiec.pl
Previous Article
Next Article
Back to top