Szukaj haseł:

Okoliczności wyłączające bezprawność czynu

Prawo o wykroczeniach

Okoliczności wyłączające bezprawność czynu – to okoliczności, których wystąpienie powoduje, że mimo popełnienia czynu noszącego znamiona zabronionego, jego sprawca nie jest karany. Kwestie związane z okolicznościami wyłączającymi bezprawność czynu zostały uregulowane w Ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, ze zm.).

Do okoliczności tych zalicza się:

  1. a) obronę konieczną – polega ona na odparciu bezpośredniego i bezprawnego zamachu na dobro własne lub innej osoby; źródłem zagrożenia musi być zawsze bezprawne działanie człowieka;
  2. b) stan wyższej konieczności – polega na odparciu bezpośredniego zagrożenia dla dowolnego dobra przez zniszczenie lub uszkodzenie rzeczy niosącej zagrożenie; źródłem zagrożenia jest: zwierzę lub rzecz, np. toczący się w dół samochód; aby działać w stanie wyższej konieczności:

– nie można samemu wywołać niebezpieczeństwa, zagrożenia;

– zagrożeniu nie można było inaczej zapobiec;

– ratowane dobro było oczywiście ważniejsze niż poświęcone;

  1. c) dozwolona samopomoc – posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu swojego posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni bez stosowania przemocy względem osób oraz może zająć cudze zwierzę, które wyrządza szkodę na gruncie, celem zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody. Posiadacz rzeczy ruchomej może natychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiadania zastosować niezbędną samopomoc w celu przywrócenia stanu poprzedniego, jeśli grozi mu niebezpieczeństwo niepowetowanej szkody;
  2. d) zgoda poszkodowanego – czyli wyłączająca bezprawność czynu zgoda na ingerencję w sferę jego dóbr;
  3. e) wykonywanie własnych praw podmiotowych – np. właściciel gruntu nie może powoływać się na szkodę wynikającą z faktu, że użytkownik jego gruntu pozbawia go korzyści, jakie mógłby osiągnąć gospodarując sam na gruncie.

Z pojęciem okoliczności wyłączających bezprawność czynu ściśle skorelowane są okoliczności uniemożliwiające przypisanie winy oraz okoliczności egzoneracyjne. Przez winę rozumie się naganną decyzję człowieka, odnoszącą się do podjętego przez niego bezprawnego czynu lub zaniechania. Do okoliczności uniemożliwiających przypisanie winy należą:

– niepoczytalność – występuje gdy osoba, która wyrządziła szkodę, znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, chyba że sama się w ten stan wprowadziła przez zażycie napojów lub środków odurzających;

– małoletność – kto nie ukończył lat 13, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę – ponosi ją opiekun, rodzic, nadzorca.

Okoliczności egzoneracyjne wyłączają odpowiedzialność za czyn. Należą do nich:

  1. a) siła wyższa – stanowi okoliczność egzoneracyjną, gdy brak jest związku przyczynowego między działaniem sprawcy a powstałą szkodą; siła wyższa jest zdarzeniem zewnętrznym, a więc mającym źródło poza urządzeniem, z którego funkcjonowaniem związana jest odpowiedzialność odszkodowawcza, niemożliwym do przewidzenia i zapobieżenia;
  2. b) okoliczność, że szkoda nastąpiła wyłącznie z winy poszkodowanego;
  3. c) okoliczność, że szkoda nastąpiła wyłącznie z winy osoby trzeciej, za którą mający ponieść odpowiedzialność, nie ponosi odpowiedzialności.

 

Potrzebujesz porady prawnej?
Kancelaria Prawna Skarbiec oferuje swoje usługi w zakresie porad prawnych dla przedsiębiorców.
Doradztwo strategiczne, zarządzanie kryzysowe, ochrona majątku, kontrole podatkowe i celno-skarbowe, zwrot VAT.
Kontakt: sekretariat@kancelaria-skarbiec.pl
Previous Article
Next Article
Back to top