Szukaj haseł:

Prawo precedensowe

Prawo precedensowe

Prawo precedensowe – czyli system tzw. common law, to prawo obowiązujące głównie w anglosaskich systemach prawnych, w których regułą jest działalność prawotwórcza sądów, uznawana, obok ustaw, za źródła obowiązującego prawa. Polega on na wywodzeniu norm prawnych, a także wydawaniu orzeczeń sądowych w oparciu o rozstrzygnięcia wydane w tym kraju przez sąd we wcześniejszych sprawach.

Sędzia wydający rozstrzygnięcie w danej sprawie w systemie common law, ma obowiązek oparcia swojego orzeczenia na rozstrzygnięciach, jakie zostały wydane poprzednio w sprawach tej samej kategorii lub w sprawach podobnych. Z dotychczasowego orzecznictwa sędzia wyprowadza wspólną zasadę, będącą podstawą aktualnie wydawanego rozstrzygnięcia.

W każdym orzeczeniu można wyróżnić ratio decidendi, czyli tę część orzeczenia, z której wynika pewna ogólna zasada, przypominająca w swej konstrukcji normę prawa, a także inne elementy, istotne tylko w tej danej sprawie, dotyczące tylko danego przypadku, zwane obiter dictum (to niewiążąca część precedensowego wyroku, w odróżnieniu od części wiążącej, którą jest ratio decidendi).

Cechą systemu precedensowego jest zasada stałości decyzji, czyli zasada stare decisis. Zgodnie z doktryną stare decisis, sąd rozstrzygając jakąś sprawę jest związany precedensową decyzją sądu hierarchicznie wyższego. Natomiast sądy apelacyjne swoimi wcześniejszymi decyzjami. Upływ czasu zwiększa autorytet orzeczenia i im precedens starszy, tym lepszy, przy czym sędzia nie może pominąć żadnego z dotychczasowych orzeczeń, każde bowiem zasługuje na staranne rozważenie.

Zasada stałości decyzji nie odnosi się do całego orzeczenia, ale tylko do ratio decidendi. Czasami sąd dochodzi do wniosku, że istnieją znaczące różnice między faktami rozpoznawanej sprawy, a faktami na podstawie których wydano precedensową decyzję. Odróżnienie tych dwóch rodzajów faktów pozwala na ukształtowanie się nowego precedensu, jeżeli to nowe orzeczenie, odbiegające od dotychczasowych, utrzyma się w toku instancji. Zasada stare decisis jest gwarancją ciągłości prawa. Można wyróżnić dwa rodzaje precedensów: a) de iure – wiążący z mocy prawa, i b) de facto – faktycznie wpływający na treść przyszłych wyroków.

Cechę charakterystyczną systemów common law stanowi brak oficjalnie wydanych zbiorów orzeczeń. Orzeczenia są publikowane w wydawnictwach prywatnych.

Potrzebujesz porady prawnej?
Kancelaria Prawna Skarbiec oferuje swoje usługi w zakresie porad prawnych dla przedsiębiorców.
Doradztwo strategiczne, zarządzanie kryzysowe, ochrona majątku, kontrole podatkowe i celno-skarbowe, zwrot VAT.
Kontakt: sekretariat@kancelaria-skarbiec.pl
Back to top