Szukaj haseł:

Wykładnia prawa

Wykładnia prawa

Wykładnia prawa – czyli inaczej jego interpretacja, to proces ustalenia właściwego znaczenia przepisów prawnych (w ujęciu pragmatycznym), albo produkt tej czynności (w ujęciu apragmatycznym). Wyróżnia się dwie koncepcje wykładni:

a. derywacyjna – wykładnia to czynność polegająca na formułowaniu jednoznacznych, generalnych i abstrakcyjnych norm obowiązujących, odkodowanych z przepisów prawnych;

b. klasyfikacyjna – wykładnia to ustalenie językowego znaczenia przepisu prawnego w sytuacji gdy budzi on wątpliwości semantyczne; koncepcja ta zakłada rozróżnienie sytuacji bezpośredniego rozumienia przepisu prawnego i sytuacji wykładni:

– w pierwszym przypadku przepis nie budzi wątpliwości znaczeniowych i może być stosowany na podstawie jego bezpośredniego rozumienia;

– w drugim, znaczenie przepisu jest wątpliwe i musi on być poddany wykładni.

Potrzeba przeprowadzenia wykładni wynika z:

  • nieuniknionych, naturalnych niejednoznaczności języka naturalnego i prawnego, w których pisane są teksty aktów normatywnych;
  • z błędów popełnionych przez ustawodawcę, który nie zawsze w sposób doskonały posługuje się językiem prawnym, a nawet naturalnym;
  • z zamierzonych i świadomie wprowadzonych przez ustawodawcę niejednoznaczności i nieostrości wypowiedzi normatywnych, co ma niekiedy związek z rozchwianiem jego preferencji aksjologicznych i politycznych; bywa też rezultatem chęci pozostawienia stosującym prawo większego luzu decyzyjnego albo obywatelom większej swobody zachowań;
  • ze starzenia się regulacji normatywnych, pojawienia się rozziewu między regulacją normatywną a rzeczywistością.

Podział wykładni:

  1. Ze względu na moc wiążącą i podmiot dokonujący wykładni:
  • wykładnia autentyczna – dokonywana przez ten sam podmiot, który ustanowił przepis, zgodnie z regułą, że ten kto stanowi przepis, może określać jego znaczenie;
  • wykładnia legalna – dokonywana przez upoważniony do tego organ państwa;
  • wykładnia operatywna (praktyczna) – zwana też wykładnią organów stosujących prawo; na użytek aktów stosowania prawa objętych kompetencją danego organu, wykładni mogą dokonywać wszystkie organy władzy publicznej; wykładnia ta wiąże organ, który jej dokonuje i podmioty, wobec których prawo jest stosowane;
  • wykładnia doktrynalna (naukowa) – dokonywana jest przez przedstawicieli nauki prawa (glosy, komentarze, opracowania naukowe); nie ma ona mocy wiążącej, ale ma duże znaczenie praktyczne.

2. Podział wykładni ze względu na stosowane dyrektywy interpretacyjne:

  • wykładnia językowa (gramatyczna) – w tym przypadku ustalając znaczenie tekstu prawnego interpretator odwołuje się do kontekstu, jaki tworzą reguły języka prawnego;
  • wykładnia systemowa – w tym przypadku interpretator odwołuje się do następujących przesłanek: zgodności z zasadami systemu prawa, cechami systemu prawa oraz systematyką zewnętrzną i wewnętrzną aktu normatywnego;
  • wykładnia funkcjonalna – ustalając znaczenie tekstu prawnego interpretator odwołuje się do następujących przesłanek: celów prawa, jego funkcji, kontekstu społeczno-polityczno-ekonomicznego systemu prawnego, ocen pozaprawnych oraz reguł społecznych.

3. Podział ze względu na zakres (wyniki):

  • wykładnia literalna – występuje, gdy spośród różnych znaczeń uzyskanych za pomocą odmiennych wykładni, wybierzemy te, które zostały ustalone dzięki zastosowaniu reguł znaczeniowych i konstrukcyjnych języka;
  • wykładnia rozszerzająca – wychodzi ona poza zakres znaczenia ustalonego w wyniku przeprowadzenia wykładni literalnej;
  • wykładnia zawężająca – przyjmuje węższe rozumienie przepisu prawnego niż wynikałoby to z wykładni literalnej.

Wyróżnia się również wykładnię porównawczą w układzie synchronicznym i diachronicznym. Polega ona na ustalaniu znaczenia przepisów przez porównanie ich z innymi, podobnymi przepisami o ustalonym znaczeniu i wyciąganiu stąd wniosków co do znaczenia przepisów interpretowanych.

W układzie synchronicznym porównuje się przepisy prawa obowiązującego w różnych systemach prawa. W układzie diachronicznym porównuje się obecnie obowiązujące przepisy z podobnymi przepisami, niegdyś obowiązującymi (wykładnia historyczna).

Potrzebujesz porady prawnej?
Kancelaria Prawna Skarbiec oferuje swoje usługi w zakresie porad prawnych dla przedsiębiorców.
Doradztwo strategiczne, zarządzanie kryzysowe, ochrona majątku, kontrole podatkowe i celno-skarbowe, zwrot VAT.
Kontakt: sekretariat@kancelaria-skarbiec.pl
Previous Article
Next Article
Back to top