Szukaj haseł:

Wyłączenie odpowiedzialności karnej

to procedura karna regulująca sytuacje, w których wobec sprawcy czynu zabronionego wyłączone jest karanie, z uwagi na określone w ustawie okoliczności towarzyszące popełnieniu tego czynu, a czyn sprawcy nie jest traktowany jak przestępstwo. Okoliczności te można podzielić na trzy kategorie:

– okoliczności wyłączające bezprawność czynu;

– okoliczności wyłączające winę;

– okoliczności wyłączające szkodliwość społeczną czynu.

Instytucja wyłączenia odpowiedzialności karnej została uregulowana w Rozdziale III Części ogólnej Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, ze zm.).

Obrona konieczna, to pierwszy ze wskazywanych przez Kodeks karny przypadków wyłączenia odpowiedzialności karnej. Pod pojęciem obrony koniecznej przepisy ustawy rozumieją odparcie bezpośredniego i bezprawnego zamachu na jakiekolwiek dobro chronione prawem. W przypadku przekroczenia dopuszczalnych granic tej obrony, zwłaszcza poprzez odparcie zamachu w sposób niewspółmierny do skali niebezpieczeństwa grożącego chronionemu dobru, sąd może zastosować wobec odpierającego nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Obligatoryjny brak karania obowiązuje wobec odpierającego, przekraczającego granice obrony koniecznej, ale nie w sposób rażący, jeśli zamach polegał na wdarciu się zamachowca do mieszkania, lokalu, domu albo na przylegający do nich ogrodzony teren lub też gdy zamach poprzedziło wdarcie się zamachowca do tych miejsc. Przesłankami wyłączającymi karanie za przekroczenie granic obrony koniecznej, jest również działanie odpierającego zamach pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu.

Odpowiedzialność karną wyłącza również tzw. stan wyższej konieczności. Nie popełnia bowiem przestępstwa uchylający się od niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro, które przy tym poświęca, przedstawia niższą wartość, jak i nie przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra, które ratuje. Nie uniknie jednak odpowiedzialności karnej ten, kto poświęci dobro nieprzedstawiające wartości oczywiście wyższej od dobra ratowanego, a spoczywał na nim szczególny obowiązek jego ochrony, nawet z narażeniem się na niebezpieczeństwo osobiste. Również w przypadku przekroczenia granic stanu wyższej konieczności, sąd  może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.

Kolejną z przesłanek wyłączenia odpowiedzialności karnej jest działanie w ramach eksperymentu poznawczego, medycznego, technicznego lub ekonomicznego, a spodziewana do osiągnięcia w jego wyniku korzyść ma istotne znaczenie poznawcze, medyczne lub gospodarcze, w tym jest celowe i przeprowadzone w sposób zasadny w świetle aktualnego stanu wiedzy. Nie można jednak, celem uniknięcia odpowiedzialności karnej, powoływać się na eksperyment, jeśli został on wykonany bez zgody uczestnika, a uczestnik nie był należycie poinformowany o spodziewanych korzyściach i grożących mu ujemnych skutkach oraz prawdopodobieństwie ich powstania, jak również o możliwości odstąpienia od udziału w eksperymencie na każdym jego etapie.

Pozostałe okoliczności wyłączające odpowiedzialność karną, to:

– pozostawanie przez sprawcę w usprawiedliwionym błędzie, że okoliczności towarzyszące dokonywanemu czynowi nie noszą znamion czynu zabronionego;

– pozostawanie przez sprawcę w usprawiedliwionym błędzie, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność albo winę;

– pozostawanie przez sprawcę w usprawiedliwionej nieświadomości, że dopuszcza się czynu zabronionego;

– niepoczytalność sprawcy z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych (chyba, że w stan niepoczytalności, zwłaszcza w skutek odurzenia lub nietrzeźwości sprawca wprawił się sam lub wystąpienie tego stanu przewidywał lub mógł przewidzieć).

Potrzebujesz porady prawnej?
Kancelaria Prawna Skarbiec oferuje swoje usługi w zakresie porad prawnych dla przedsiębiorców.
Doradztwo strategiczne, zarządzanie kryzysowe, ochrona majątku, kontrole podatkowe i celno-skarbowe, zwrot VAT.
Kontakt: sekretariat@kancelaria-skarbiec.pl
Back to top